السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
8
رساله توضيح المسائل (فارسى)
« مسألهء 12 » تا انسان يقين نكند كه فتواى مجتهد عوض شده است ، مىتواند به آنچه در رساله او نوشته شده عمل نمايد و اگر احتمال دهد كه فتواى او عوض شده ، جستجو لازم نيست . « مسألهء 13 » اگر مجتهد اعلم در مسألهاى فتوا دهد ، مُقلّدِ آن مجتهد ( يعنى كسى كه از آن مجتهد تقليد مىكند ) نمىتواند در آن مسأله به فتواى مجتهد ديگر عمل كند ، ولى اگر فتوا ندهد و بفرمايد : « احتياط آن است كه فلان طور عمل شود » مثلًا بفرمايد : « احتياط آن است كه در ركعت سوم و چهارم نماز سه مرتبه تسبيحات اربعه ( يعنى : سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ للَّهِ وَلا إلهَ إلّااللَّهُ وَاللَّهُ أكْبَرُ ) را بگويند » ، مقلد بايد يا به اين احتياط - كه آن را احتياط واجب مىگويند - عمل كند و سه مرتبه بگويد ، يا به فتواى مجتهدى كه علم او از مجتهد اعلم كمتر و از مجتهدهاى ديگر بيشتر است عمل نمايد ؛ پس اگر او يك مرتبه گفتن را كافى بداند مىتواند يك مرتبه بگويد ، و همچنين است اگر مجتهد اعلم بفرمايد : « مسأله محلّ تأمّل » يا « محلّ اشكال است » . « مسألهء 14 » اگر مجتهد اعلم بعد از آن كه در مسألهاى فتوا داده احتياط كند - مثلًا بفرمايد : « اگر ظرف نجس را يك مرتبه در آب كُر بشويند پاك مىشود ، اگرچه احتياط آن است كه سه مرتبه بشويند » - مقلد او نمىتواند در آن مسأله به فتواى مجتهد ديگر رفتار كند بلكه ، بايد يا به فتوا عمل كند يا به احتياط بعد از فتوا كه آن را احتياط مستحب مىگويند عمل نمايد ، مگر آن كه فتواى مجتهد ديگر نزديكتر به احتياط باشد . « مسألهء 15 » تقليد از ميّت ابتداءً جايز نيست ولى باقى ماندن بر تقليد ميّت چنانچه مجتهد ميّت اعلم از مجتهد زنده باشد ، واجب است . و در صورت تساوى مجتهد زنده و ميت در علم ، بين بقاء بر تقليد ميت و رجوع به زنده مخير است ؛ گرچه رجوع به مجتهد زنده بهتر و مطابق با احتياط است . و چنانچه مجتهد زنده اعلم از مجتهد ميّت باشد ، رجوع به مجتهد زنده واجب است و بقاء بر تقليد ميّت جايز نيست . و بايد بقاء بر تقليد ميّت به فتواى مجتهد زنده باشد . و اگر كسى در هنگام عمل التزام و تصميم به عمل به فتواى مجتهد داشته است ، براى بقاء در آن مسأله كافى است .